ฉลากเขียน "ไม่มีแอลกอฮอล์" แต่มี Cetyl Alcohol หลอกกันเหรอ?
สรุป 30 วินาที
- คำตอบสั้นๆ: ไม่ได้หลอก คำว่า "Alcohol" เฉยๆ บนฉลากหมายถึงเอทานอล ตามแนวทางของ US FDA ส่วน Cetyl Alcohol เป็นแอลกอฮอล์คนละตัว ที่ยอมให้อยู่ในสินค้าที่ติดป้าย alcohol-free ได้
- ในทางเคมี "แอลกอฮอล์" คือโมเลกุลที่มีหมู่ –OH ติดบนโซ่คาร์บอน เอทานอลมีคาร์บอน 2 ตัว ระเหยไว ส่วนเซทิลมี 16 ตัว หางยาว เนื้อเป็นไขคล้ายขี้ผึ้ง
- ในครีมหลายสูตร เซทิลเรียงตัวเป็นชั้นร่วมกับอิมัลซิไฟเออร์ กักน้ำไว้ ทำให้ ครีมข้นและคงตัว
- เอทานอลทำให้เนื้อเบาแห้งไว ในอาสาสมัครผิวปกติ เอทานอล 80% ระคายน้อยกว่าการล้างด้วยสารล้าง แต่ผิวแห้งลงได้ ผิวแห้งหรือแพ้ง่ายจึงควรดูว่า Alcohol อยู่ต้นฉลากไหม
คลิป 59 วินาที จากซีรีส์ "ในขวดมีอะไร พี่เลซ?" ตอน 3 · บทความด้านล่างขยายความจากคลิปพร้อมที่มา
คำว่า "แอลกอฮอล์" บนฉลาก หมายถึงตัวไหน
ความสับสนทั้งหมดมาจากคำเดียวที่ใช้เรียกสารหลายตัว หน่วยงานอาหารและยาสหรัฐฯ (US FDA) อธิบายไว้ว่า เมื่อฉลากเครื่องสำอางเขียนว่า "alcohol" ลอยๆ หมายถึง เอทิลแอลกอฮอล์ (เอทานอล) และสินค้าที่ติดป้าย "alcohol free" อาจยังมีแอลกอฮอล์ตัวอื่น เช่น Cetyl, Stearyl, Cetearyl หรือ Lanolin Alcohol ซึ่งเป็นแฟตตี้แอลกอฮอล์ที่ส่งผลต่อผิวต่างจากเอทานอล (US FDA) ป้าย alcohol-free ที่มีเซทิลอยู่ในสูตรจึงเป็นเรื่องปกติ ไม่ได้ขัดกัน
แอลกอฮอล์ทางเคมี ต่างกันที่ความยาวหาง
ในทางเคมี "แอลกอฮอล์" คือสารประกอบที่มีหมู่ไฮดรอกซี (–OH) ติดอยู่บนอะตอมคาร์บอนอิ่มตัว (IUPAC Gold Book) นิยามนี้กว้างมาก ครอบคลุมตั้งแต่เอทานอลในโทนเนอร์ไปจนถึงไขในครีม
| เอทานอล (Alcohol / Alcohol Denat.) | เซทิลแอลกอฮอล์ (Cetyl Alcohol) | |
|---|---|---|
| จำนวนคาร์บอน | 2 | 16 |
| สภาพที่อุณหภูมิห้อง | ของเหลว ระเหยไว | ของแข็ง เนื้อเป็นไขคล้ายขี้ผึ้ง |
| หน้าที่ในสูตร | ทำให้เนื้อเบา แห้งไว | ทำให้ครีมข้น คงตัว นุ่มผิว |
| ตำแหน่งบนฉลากที่ควรสังเกต | ถ้าอยู่ต้นๆ แปลว่ามีสัดส่วนมาก | มักอยู่กลางๆ รายการ |
หางคาร์บอนยาว 16 ตัวของเซทิลทำให้มันไม่ระเหย ไม่ทำให้ผิวรู้สึกแห้งแบบเอทานอล ทั้งสองตัวเป็น "แอลกอฮอล์" เหมือนกันตามนิยาม แต่คนละตัวกัน และทำหน้าที่คนละอย่างในขวด
เซทิลทำอะไรในครีม
ในครีมหลายสูตร หางยาวของแฟตตี้แอลกอฮอล์อย่างเซทิลจะเรียงซ้อนกับอิมัลซิไฟเออร์ (สารช่วยผสมน้ำกับน้ำมัน) เป็นชั้นๆ ในส่วนที่เป็นน้ำของครีม ชั้นเหล่านี้กักน้ำไว้ได้ปริมาณมาก ครีมจึงข้นขึ้นและคงตัวขึ้น งานทบทวนของนักเภสัชศาสตร์จากมหาวิทยาลัยสแตรธไคลด์อธิบายว่า โครงสร้างแบบนี้คือสิ่งที่ทำให้สูตรหลายสูตรในท้องตลาดอยู่ตัว และปรับเนื้อได้ตั้งแต่โลชั่นเหลวจนถึงครีมข้น (Eccleston 1990)
คณะผู้เชี่ยวชาญ CIR (สหรัฐฯ) ประเมินความปลอดภัยของเซทิลแอลกอฮอล์และแฟตตี้แอลกอฮอล์ตัวอื่นไว้ตั้งแต่ปี 1988 (Elder 1988) และรายงานเรื่องสเตียริลแอลกอฮอล์ระบุว่าการทดสอบแปะในคนพบโอกาสระคายและก่อการแพ้ต่ำมาก (CIR 1985)
ประเด็นสำคัญ: ดูชื่อเต็มของสาร ไม่ใช่แค่คำว่า Alcohol คำเดียวบอกไม่ได้ว่าเป็นตัวที่ระเหยหรือตัวที่เป็นไข
แล้วเอทานอลล่ะ ร้ายแค่ไหน
เอทานอลถูกใส่ในโทนเนอร์ เจล และกันแดดบางสูตรเพื่อให้เนื้อเบาและแห้งไว เอทานอลเป็นของเหลวระเหยไว จึงให้ความรู้สึกแห้งเร็วหลังทา (ตัวเลขเวลาระเหยที่พูดในคลิปอ้างจากงาน Pendlington et al. 2001 ตามที่สรุปใน CIR 2008 ซึ่งเรายังไม่ได้เปิดตัวบทเต็ม)
ส่วนเรื่องระคายผิว งานในอาสาสมัครสุขภาพดี 15 คน ทดสอบแอลกอฮอล์ 60–100% แบบแปะ (ใช้สารล้าง SLS 0.5% เป็นตัวเทียบ) และทดสอบการล้างด้วยเอทานอล 80% เทียบกับ SLS 0.5% พบว่าเอทานอลไม่ทำให้เกราะผิวเสียหายหรือแดงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และระคายน้อยกว่าการล้างด้วยสารล้างชัดเจน แต่ ความชุ่มชื้นของผิวลดลง (Löffler et al. 2007) ส่วนบนผิวที่ระคายอยู่แล้วหรือมีแผล แอลกอฮอล์ทำให้รู้สึกแสบได้ ซึ่งผู้วิจัยระบุว่าไม่ใช่การแพ้และไม่ได้ทำร้ายผิวเพิ่ม (Löffler & Kampf 2008)
สรุปคือเอทานอลในสกินแคร์ไม่ต้องหนีทุกครั้ง ส่วนคนผิวแห้งหรือแพ้ง่ายควรระวังมากขึ้น เพราะสมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกัน (AAD) จัดแอลกอฮอล์ไว้ในกลุ่มส่วนผสมที่ควรเลี่ยงสำหรับผิวแห้ง (AAD)
ดูที่ฉลากยังไง
- ฉลากเครื่องสำอางในไทยและอาเซียนเรียงส่วนผสมจากมากไปน้อยตามน้ำหนัก ส่วนตัวที่น้อยกว่า 1% จะเรียงลำดับใดก็ได้ แต่ต้องอยู่หลังตัวที่เกิน 1% (ASEAN Labelling Requirements) ดังนั้นถ้า Alcohol / Alcohol Denat. อยู่ในสองสามบรรทัดแรก แปลว่ามีสัดส่วนสูง
- Cetyl Alcohol / Stearyl Alcohol / Cetearyl Alcohol = แฟตตี้แอลกอฮอล์ เนื้อเป็นไข ทำให้ครีมข้น ไม่ใช่ตัวที่ระเหย
- ป้าย "Alcohol-free" บอกแค่ว่าไม่มีเอทานอล ไม่ได้บอกว่าอ่อนโยนกว่าสูตรอื่นเสมอไป
ทริกคนขี้เกียจ
- ผิวแห้งหรือแพ้ง่าย ดูว่า Alcohol หรือ Alcohol Denat. อยู่ต้นๆ ฉลากไหม ถ้าใช่ ทาทดสอบที่ท้องแขนหรือหลังหูก่อนใช้ทั้งหน้า (คำแนะนำของช่อง)
- เซทิล สเตียริล เซทีอะริล เป็นไข ทำให้ครีมข้น แพ้ได้แต่พบน้อย ไม่ต้องตัดทิ้งเพราะคำว่า Alcohol
- ผิวมัน ที่ชอบเนื้อเบาแห้งไว ใช้สูตรที่มีเอทานอลได้ ถ้าใช้แล้วไม่แห้งตึง (คำแนะนำของช่อง)
แบบนี้ควรไปหาหมอ
- ทาแล้ว แสบมากหรือแดงทุกครั้ง แม้ผลิตภัณฑ์ไม่มีเอทานอล อาจเป็นผื่นระคายสัมผัสหรือเกราะผิวอ่อนแอจากสาเหตุอื่น
- ผื่นคันเป็นตุ่มหรือลามออกนอกจุดที่ทา อาจเป็นการแพ้สัมผัส แพทย์ผิวหนังทดสอบแปะหาสารที่แพ้ได้ รวมถึงแฟตตี้แอลกอฮอล์ซึ่งแพ้ได้แม้พบน้อย
- บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย
ที่มา 11 รายการ
กดเข้าไปอ่านต้นฉบับได้ทุกรายการ · ตัวเลขทุกตัวในบทความมาจากรายการด้านล่าง · ถ้าหาต้นฉบับไม่เจอ เราไม่ใส่ตัวเลขนั้น
- US FDA. "Alcohol Free" (Cosmetics Labeling Claims). fda.gov — "alcohol" บนฉลากหมายถึงเอทิลแอลกอฮอล์ · สินค้า alcohol free อาจมี cetyl/stearyl/cetearyl/lanolin alcohol
- IUPAC Gold Book. alcohols. goldbook.iupac.org — นิยาม: หมู่ –OH ติดบนคาร์บอนอิ่มตัว
- Eccleston GM. (1990). Multiple-phase oil-in-water emulsions. J Soc Cosmet Chem 41(1):1–22. library.scconline.org — แฟตตี้แอลกอฮอล์ + สารลดแรงตึงผิว เรียงเป็นชั้นกักน้ำ ทำให้ครีมข้นคงตัว
- Elder RL. (1988). Final report on the safety assessment of cetearyl alcohol, cetyl alcohol, isostearyl alcohol, myristyl alcohol, and behenyl alcohol. Int J Toxicol 7:359–413. hero.epa.gov — รายงานความปลอดภัย CIR ของเซทิลแอลกอฮอล์ (เปิดได้เฉพาะระเบียน)
- CIR Expert Panel (1985). Final Report on the Safety Assessment of Stearyl Alcohol, Oleyl Alcohol, and Octyl Dodecanol. Int J Toxicol 4(5):1–29. arch.neicon.ru — การทดสอบแปะทางคลินิกพบโอกาสระคาย/ก่อการแพ้ต่ำมาก
- Pendlington RU, Whittle E, Robinson JA, Howes D. (2001). Fate of ethanol topically applied to skin. Food Chem Toxicol 39:161–174. apps.ncl.ac.uk (EDETOX) — ผิวหมูนอกร่างกาย เอทานอลส่วนใหญ่ระเหย (ระเบียนฐานข้อมูล ไม่มีตัวเลขเวลา)
- CIR Expert Panel (2008). Final report of the safety assessment of Alcohol Denat. Int J Toxicol 27(Suppl 1):1–43. hero.epa.gov — รายงานที่อ้างงาน Pendlington (เปิดได้เฉพาะระเบียน)
- Löffler H, Kampf G, Schmermund D, Maibach HI. (2007). How irritant is alcohol? Br J Dermatol 157(1):74–81. europepmc.org (REST) — อาสาสมัคร 15 คนในแต่ละการทดสอบ · เอทานอล 80% vs SLS 0.5% · ระคายน้อยกว่า แต่ความชุ่มชื้นลด
- Löffler H, Kampf G. (2008). Hand disinfection: how irritant are alcohols? J Hosp Infect 70(Suppl 1):44–48. journalclub.wustl.edu — บนผิวที่ระคายอยู่แล้ว แอลกอฮอล์ทำให้แสบได้ ไม่ใช่การแพ้
- ASEAN Cosmetic Labelling Requirements, Appendix II (4 Sep 2007). file.go.gov.sg — เรียงส่วนผสมจากมากไปน้อย · ส่วนที่ < 1% เรียงอย่างไรก็ได้หลังตัวที่ > 1%
- American Academy of Dermatology. Dermatologists' top tips for relieving dry skin. aad.org — ผิวแห้ง: เลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีแอลกอฮอล์
สินค้าที่เราคัดสำหรับเรื่องนี้ กำลังคัด
ระหว่างนี้ ใช้ดูฉลากยังไงด้านบนเลือกตัวที่มีอยู่แล้วได้เลย
อ่านต่อเรื่องใกล้กัน
