Aqua ขึ้นอันดับแรกในฉลาก = ใส่น้ำหลอกขาย?
สรุป 30 วินาที
- คำตอบสั้นๆ: ไม่ใช่ กฎฉลากให้เรียงชื่อสารจากมากไปน้อย และ Aqua (หรือ Water) คือชื่อสากลของน้ำ ขึ้นตัวแรกก็เพราะมีมากที่สุดในขวด เป็นไปตามกฎฉลาก
- น้ำเป็น ตัวทำละลาย และเป็น ฐานของครีมส่วนใหญ่ (หยดน้ำมันจิ๋วลอยอยู่ในน้ำ) หลายสูตรจึงมีน้ำราว 60–80% (ตัวเลขจากแหล่งข้อมูลอุตสาหกรรม)
- ชื่อที่อยู่ถัดลงมา ไม่ได้แปลว่าไม่สำคัญ สารตัวเด่นหลายตัวใช้แค่ไม่กี่ % เช่น งานวิจัยไนอะซินาไมด์มักใช้ราว 2–5% แต่ฉลากก็บอกไม่ได้ว่าใส่มากพอหรือไม่
- สารที่น้อยกว่า 1% กฎอาเซียนให้เรียงแบบไหนก็ได้ แต่ต้องอยู่ ต่อท้ายสารที่เกิน 1% · ทริก: ดูว่าสารที่อยากได้ "มีในรายชื่อไหม" ไม่ใช่ดูแค่ตัวแรก
คลิป 51 วินาที จากซีรีส์ "ในขวดมีอะไร พี่เลซ?" ตอน 10 · บทความด้านล่างขยายความจากคลิปพร้อมที่มา
ฉลากเรียงชื่อสารยังไง
กฎฉลากเครื่องสำอางของไทยกำหนดให้แสดงชื่อสารทุกชนิดที่ใช้เป็นส่วนผสม และ เรียงลำดับตามปริมาณของสารจากมากไปหาน้อย (ประกาศฉลากเครื่องสำอาง 2554 ข้อ 2(3)) ฉบับที่ใช้ในปัจจุบันคือประกาศ พ.ศ. 2562 ซึ่งแหล่งที่อ้างถึงยืนยันหลักเดียวกัน (TCIcosmetic · แหล่งทุติยภูมิ เรายังไม่ได้เปิดตัวบทฉบับ 2562 เอง ตารางข้างล่างจึงอ้างฉบับ 2554 ที่เปิดอ่านได้)
กฎใหญ่ทั่วโลกใช้หลักเดียวกัน ฉลากในตลาดส่วนใหญ่เรียงตามสัดส่วนในสูตร (Lee et al. 2019) ต่างกันที่รายละเอียดของสารปริมาณน้อย
| กฎ | เรียงยังไง | สารปริมาณน้อย |
|---|---|---|
| ไทย (ประกาศฉลาก 2554 ข้อ 2(3) · ฉบับปัจจุบัน 2562 หลักเดียวกันตามแหล่งทุติยภูมิ) | ตามปริมาณ มากไปน้อย | ไม่พบในฉบับ 2554 · ยังไม่ได้ตรวจฉบับ 2562 |
| อาเซียน (ASEAN Labelling Requirements) | ตามน้ำหนัก ณ เวลาที่เติม มากไปน้อย | น้อยกว่า 1% เรียงแบบไหนก็ได้ ต่อท้าย กลุ่มที่เกิน 1% · สีเรียงต่อท้ายได้ |
| สหภาพยุโรป (Reg. 1223/2009 ข้อ 19(1)(g)) | ตามน้ำหนัก ณ เวลาที่เติม มากไปน้อย | น้อยกว่า 1% เรียงแบบไหนก็ได้ต่อท้ายกลุ่มที่เกิน 1% |
| สหรัฐฯ (21 CFR 701.3) | ตามปริมาณที่มีมาก (descending order of predominance) | ไม่เกิน 1% จัดกลุ่มเรียงแบบไหนก็ได้ต่อท้าย |
ชื่อสารบนฉลากใช้ชื่อตามตำรามาตรฐาน ซึ่งตำราลำดับแรกในเอกสารอาเซียนคือ International Cosmetic Ingredient Dictionary หรือชื่อ INCI ที่เราเห็นกันบนขวด (ASEAN) และกฎไทยให้เขียนเป็นภาษาไทย ทับศัพท์ หรือภาษาอังกฤษก็ได้ (ประกาศ 2554 ข้อ 3)
Aqua คือน้ำ
Aqua คือชื่อ INCI ของน้ำ บางขวดเขียนว่า Water ซึ่งก็คือน้ำเหมือนกัน ทั้งสองชื่อทำหน้าที่ตัวทำละลาย (COSMILE Europe: Aqua · Water · CosmeticOBS) การที่ Aqua ขึ้นตัวแรกจึงแปลว่าน้ำเป็นสารที่มากที่สุดในขวด ตัวมันเองจึงไม่ใช่สัญญาณว่าปิดบังอะไร
ทำไมต้องใส่น้ำเยอะ
1. น้ำเป็นตัวทำละลาย สารหลายตัวต้องละลายในน้ำก่อน ถึงจะกระจายทั่วทั้งเนื้อครีม น้ำบริสุทธิ์ละลายสารเครื่องสำอางได้หลายชนิด จึงเป็นฐานของผลิตภัณฑ์จำนวนมาก (COSMILE Europe · CosmeticOBS)
2. น้ำเป็นฐานของครีมส่วนใหญ่ ครีมกลุ่มน้ำมันในน้ำ (หยดน้ำมันจิ๋วลอยอยู่ในน้ำ) มีบทบาทหลักในสกินแคร์ และส่วนที่เป็นน้ำคือ "เฟสต่อเนื่อง" ที่ห่อหยดน้ำมันไว้ (Dahl et al. 2018) ถ้าอยากเห็นภาพหยดน้ำมันในน้ำชัดๆ อ่านต่อที่ ครีมแยกชั้น เขย่าแล้วใช้ต่อได้?
3. น้ำทำให้เนื้อนุ่ม ทาง่าย ครีมที่เติมน้ำให้ความรู้สึกนุ่มและเกลี่ยง่ายกว่าสูตรที่ไม่มีน้ำ (COSMILE Europe)
แล้วน้ำมีกี่ %? แหล่งข้อมูลอุตสาหกรรมเครื่องสำอางให้ตัวเลขว่าครีมบำรุงหลายสูตรมีน้ำราว 60–80% บางหน้าเขียน 60–85% (CosmeticOBS · CosmeticOBS 2015) ตัวเลขนี้เป็นหลักทั่วไป ไม่ใช่ผลวัดจากงานวิจัย และเราหาวารสารที่ให้ตัวเลขตรงๆ ไม่ได้ ส่วนผลิตภัณฑ์อย่างออยล์ ลิปสติก หรือแป้ง มีน้ำน้อยหรือไม่มีเลย
ประเด็นสำคัญ: น้ำไม่ได้เป็นแค่ "ไส้" ที่เพิ่มปริมาณ มันคือตัวทำละลายและโครงของเนื้อครีม ครีมแบบน้ำมันในน้ำจึงต้องมีน้ำเป็นส่วนใหญ่
ตัวที่อยู่ถัดลงมา ไม่ได้แปลว่าไม่สำคัญ
ลำดับบนฉลากบอกว่าอะไรมากกว่าอะไร แต่ไม่ได้บอกว่าตัวไหนสำคัญกว่า และก็ไม่ได้บอกว่าตัวที่อยู่ท้ายๆ ใส่มากพอจะได้ผลหรือไม่ สารตัวเด่นหลายตัวใช้แค่ไม่กี่เปอร์เซ็นต์ เช่น ไนอะซินาไมด์ (Niacinamide) งานวิจัยที่สมาคมวิชาชีพเยอรมันรวบรวมไว้มักใช้ราว 2–5% เอกสารเดียวกันแนะนำช่วงในผลิตภัณฑ์ผิวราว 1–3% ถึง 0.5–5% และระบุว่าผิวทนได้ดีที่ไม่เกิน 5% (GDCh Data sheet: Niacinamide) อ่านเรื่องไนอะซินาไมด์เต็มๆ ได้ที่ ซับมันทั้งวัน ก็ยังเยิ้ม?
อีกข้อที่คนมักไม่รู้คือ สารที่น้อยกว่า 1% กฎอาเซียนและยุโรปให้เรียงแบบไหนก็ได้ ขอแค่อยู่ต่อท้ายกลุ่มที่เกิน 1% (ASEAN · EU) แปลว่าในช่วงท้ายของรายชื่อ ตำแหน่งที่สูงกว่า ไม่ได้แปลว่ามากกว่าเสมอไป และบนฉลากจริงก็ไม่มีเส้นบอกว่าเส้น 1% อยู่ตรงไหน
ดูที่ฉลากยังไง
- ตัวแรกเป็น Aqua หรือ Water = สูตรมีน้ำเป็นฐาน เป็นเรื่องปกติของครีม โลชั่น เซรั่มน้ำ
- ตัวแรกไม่ใช่น้ำ เช่น น้ำมันหรือแว็กซ์ มักเป็นสูตรไม่มีน้ำหรือมีน้ำน้อย อย่างบาล์ม ออยล์ (หลักทั่วไป)
- อยากรู้ว่ามีสารที่ต้องการไหม ให้ไล่หาในรายชื่อ ไม่ต้องหยุดที่ตัวแรก (คำแนะนำของช่อง)
- ตำแหน่งบอกลำดับมากน้อยคร่าวๆ แต่ไม่บอก % ถ้าอยากรู้ความเข้มข้น ต้องดูว่าแบรนด์บอกไว้หรือไม่
ทริกคนขี้เกียจ
- อย่าดูแค่ตัวแรก ดูว่าสารที่อยากได้มีอยู่ในรายชื่อไหม (คำแนะนำของช่อง)
- บาล์มหรือออยล์ที่ไม่มีน้ำ อย่าใช้มือเปียกจุ่ม สูตรไม่มีน้ำช่วยลดการเติบโตของเชื้อได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่ปนเปื้อน และน้ำจากมือเปียกหรือไอน้ำอาจพอให้เชื้อโตได้ (หลักทั่วไปตาม Eurofins)
- ไม่วางกระปุกเปิดฝาไว้ในห้องอาบน้ำที่มีไอน้ำ ใช้มือแห้งหรือไม้พายตักแทน (หลักทั่วไป · ห้องน้ำและฝักบัวเป็นจุดเสี่ยงตาม Eurofins)
แบบนี้ควรไปหาหมอ
- ใช้ผลิตภัณฑ์แล้ว แสบ แดง คัน หรือมีผื่น ให้หยุดใช้ ถ้าไม่ดีขึ้นควรพบแพทย์ผิวหนัง พร้อมถ่ายรูปฉลากไปด้วย
- บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไปเรื่องการอ่านฉลาก ไม่ใช่คำวินิจฉัย
ที่มา 13 รายการ
กดเข้าไปอ่านต้นฉบับได้ทุกรายการ · ตัวเลขทุกตัวในบทความมาจากรายการด้านล่าง · ถ้าหาต้นฉบับไม่เจอ เราไม่ใส่ตัวเลขนั้น
- ประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง (11 ก.พ. 2554) ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 128 ตอนพิเศษ 31 ง. สำเนา PDF — ข้อ 2(3) เรียงลำดับตามปริมาณจากมากไปหาน้อย · ข้อ 3 เขียนชื่อสารเป็นไทย ทับศัพท์ หรืออังกฤษได้
- TCIcosmetic (2566). การจัดทำฉลากเครื่องสำอาง. tcicosmetic.com — แหล่งทุติยภูมิ อ้างประกาศฉลาก พ.ศ. 2562 หลักเรียงมากไปน้อยเหมือนเดิม
- ASEAN Cosmetic Labelling Requirements (Appendix II, ASEAN Cosmetic Directive). file.go.gov.sg — ข้อ C.1(c) เรียงตามน้ำหนัก ณ เวลาที่เติม · น้อยกว่า 1% เรียงแบบไหนก็ได้ต่อท้ายกลุ่มที่เกิน 1% · ชื่อตาม International Cosmetic Ingredient Dictionary
- Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products, Art. 19(1)(g). eur-lex.europa.eu — เรียงตามน้ำหนัก · น้อยกว่า 1% เรียงแบบไหนก็ได้ต่อท้าย
- US 21 CFR 701.3 Designation of ingredients. govinfo.gov — descending order of predominance · ไม่เกิน 1% จัดกลุ่มเรียงแบบไหนก็ได้
- COSMILE Europe. Aqua. cosmileeurope.eu — ตัวทำละลาย · ฐานของผลิตภัณฑ์ · เฟสนอกของครีมน้ำมันในน้ำ · เนื้อนุ่มทาง่ายกว่าสูตรไม่มีน้ำ (เว็บของสมาคมอุตสาหกรรม)
- COSMILE Europe. Water. cosmileeurope.eu — ชื่อ Water เป็นอีกรายการ หน้าที่ตัวทำละลาย
- CosmeticOBS (2015). Aqua or water in cosmetics. cosmeticobs.com — Aqua คือชื่อทางการของน้ำ · ครีมบำรุงมีน้ำราว 60–85% (แหล่งอุตสาหกรรม)
- CosmeticOBS. The most precious ingredient in the cosmetic industry: water. cosmeticobs.com — น้ำเป็นตัวทำละลาย · ครีมมีน้ำราว 60–80% (แหล่งอุตสาหกรรม)
- Dahl et al. (2018). Structural Analysis of a Modern o/w-Emulsion Stabilized by a Polyglycerol Ester Emulsifier and Consistency Enhancers. Colloids and Interfaces 2(1):3. mdpi.com — ครีมน้ำมันในน้ำมีบทบาทหลักในสกินแคร์ · ส่วนน้ำคือเฟสต่อเนื่อง
- GDCh (Lebensmittelchemische Gesellschaft, AG Kosmetik). Data sheet: Niacinamide. gdch.de — ความเข้มข้นในงานวิจัยที่รวบรวม 2–5% · ช่วงแนะนำในผลิตภัณฑ์ผิว 1–3% / 0.5–5% · ทนได้ดีถึง 5%
- Eurofins. Waterless & Anhydrous Beauty: Solving the Microbiological Stability Puzzle. eurofins.com — สูตรไม่มีน้ำลดการโตของเชื้อแต่ไม่รับประกัน · น้ำจากมือเปียกหรือไอน้ำอาจพอให้เชื้อโต (บริษัทแล็บทดสอบ)
- Lee et al. (2019). Principles of Moisturizer Product Design. J Drugs Dermatol 18(1 Suppl):s89–s95. jddonline.com — ฉลากเรียงตามสัดส่วนในสูตรในตลาดส่วนใหญ่ · สารน้อยกว่า 1% เรียงแบบไหนก็ได้
สินค้าที่เราคัดสำหรับเรื่องนี้ กำลังคัด
ระหว่างนี้ ใช้ดูฉลากยังไงด้านบนเลือกตัวที่มีอยู่แล้วได้เลย
อ่านต่อเรื่องใกล้กัน
