คลังความรู้สกินแคร์แบบคนขี้เกียจ
บทความ › อ่านฉลาก › ซีรีส์ "ในขวดมีอะไร พี่เลซ?" ตอน 12

Propylene Glycol ในครีม = น้ำยากันน้ำแข็งรถยนต์?

✕ส่วนใหญ่คนละตัว · น้ำยาหม้อน้ำส่วนใหญ่ใช้ Ethylene Glycolอ่าน ~5 นาทีที่มา 14 รายการอัปเดต 5 พ.ย. 2569

สรุป 30 วินาที

  • คำตอบสั้นๆ: ส่วนใหญ่คนละตัว น้ำยาหม้อน้ำรถส่วนใหญ่ใช้ Ethylene Glycol ซึ่งเป็นพิษถ้ากลืนเข้าไป ส่วนในครีมคือ Propylene Glycol ชื่อคล้ายกัน โมเลกุลต่างกันแค่คาร์บอน 1 ตัว แต่ร่างกายจัดการคนละแบบ
  • ถ้ากลืนเข้าไป Ethylene Glycol ถูกย่อยจนเกิด ผลึกสะสมที่ไต ส่วน Propylene Glycol ถูกย่อยเป็น กรดแลกติก ต้องได้รับปริมาณมากจึงเป็นปัญหา (น้ำยากันน้ำแข็งบางชนิดก็ใช้ Propylene Glycol จริง · ทั้งหมดนี้คือกรณีกลืน และไม่ว่าสารไหน ไม่ควรกลืนเครื่องสำอาง)
  • ในครีม Propylene Glycol ทำหน้าที่ อุ้มน้ำและช่วยละลายสารอื่น คณะผู้เชี่ยวชาญ CIR สรุปว่าใช้ได้ตามที่ใช้ในเครื่องสำอาง เมื่อทำสูตรไม่ให้ระคายเคือง
  • ข้อที่ควรรู้จริงคือ ระคายเคืองได้ และบางคนแพ้ แม้ไม่บ่อย · ทาแล้วแสบ คัน แดงซ้ำๆ หยุดใช้ ถ่ายรูปฉลาก ให้แพทย์ผิวหนังช่วยทดสอบแพ้ (คำแนะนำของช่อง)

ดูฉลากยังไงแบบไหนควรไปหาหมอสินค้าที่เราคัด

คลิป 50 วินาที จากซีรีส์ "ในขวดมีอะไร พี่เลซ?" ตอน 12 · บทความด้านล่างขยายความจากคลิปพร้อมที่มา

สองตัวนี้ต่างกันแค่คาร์บอนตัวเดียว

Ethylene Glycol Propylene Glycol
ชื่อเคมี 1,2-ethanediol (คาร์บอน 2 ตัว) 1,2-propanediol (คาร์บอน 3 ตัว)
ใช้ที่ไหน ส่วนผสมหลักของน้ำยาหม้อน้ำรถหลายสูตร อาหารบางชนิด ยา เครื่องสำอาง และน้ำยากันน้ำแข็งบางชนิด
ถ้ากลืน ร่างกายย่อยแล้วเกิดผลึกสะสมที่ไต อันตรายรุนแรงได้ ร่างกายย่อยเป็นกรดแลกติก ต้องได้รับมากจึงเป็นปัญหา

ที่มา: ATSDR: Ethylene Glycol · ATSDR: Propylene Glycol · McGill OSS · The Basics of GOB Chemistry · 21 CFR 184.1666

ภาพจากคลิป: โมเลกุล Ethylene Glycol กับ Propylene Glycol ต่างกันคาร์บอน 1 ตัว
ภาพจากคลิป (ภาพจำลองโมเลกุล): น้ำยาหม้อน้ำส่วนใหญ่ใช้ Ethylene Glycol · ในครีมคือ Propylene Glycol · ต่างกันแค่คาร์บอน 1 ตัว (McGill OSS) · น้ำยาบางชนิดใช้ Propylene Glycol จริง (ATSDR)

เรื่องที่ต้องพูดตรงๆ คือ Propylene Glycol ก็ถูกใช้ทำน้ำยากันน้ำแข็งและน้ำยาละลายน้ำแข็งจริง (ATSDR) และมีน้ำยาหม้อน้ำสูตร Propylene Glycol ขายอยู่ แต่ราคาแพงกว่า (McGill OSS) สารตัวเดียวใช้ได้หลายงาน การที่สารอยู่ในน้ำยารถยนต์จึงไม่ได้บอกว่ามันอันตรายแค่ไหนบนผิว สิ่งที่บอกคือ สารตัวไหน และได้รับเท่าไหร่

ร่างกายจัดการคนละแบบ (กรณีกลืนเข้าไป)

ภาพจากคลิป: Ethylene Glycol กลายเป็นผลึกที่ไต Propylene Glycol กลายเป็นกรดแลกติก
ภาพจากคลิป (ภาพจำลอง): กรณีกลืนเข้าไป Ethylene Glycol ถูกย่อยจนเกิดผลึกสะสมที่ไต · Propylene Glycol ถูกย่อยเป็นกรดแลกติก ต้องได้รับมากจึงเป็นปัญหา (ATSDR · McGill OSS) · ไม่ควรกลืนเครื่องสำอาง
  • Ethylene Glycol: ตับย่อยเป็นกรดไกลโคลิกและกรดออกซาลิก ออกซาเลตจับกับแคลเซียมเป็นผลึกไปสะสมที่ไต (McGill OSS · The Basics of GOB Chemistry) การกลืนปริมาณมากทำให้ป่วยหนักหรือเสียชีวิตได้ (ATSDR)
  • Propylene Glycol: ร่างกายย่อยเป็นกรดแลกติก (McGill OSS) หรือไพรูเวต (The Basics of GOB Chemistry) ซึ่งทั้งคู่เป็นสารที่ร่างกายใช้อยู่แล้วในการเผาผลาญ ไม่เกิดผลึก มันเพิ่มกรดในร่างกายได้ แต่ต้องได้รับปริมาณมากจึงจะเกิดผลนั้น (ATSDR)

ประเด็นสำคัญ: ทั้งหมดนี้คือกรณีกลืนเข้าไป ไม่ใช่การทาผิว และไม่ว่าสารตัวไหน ไม่ควรกลืนเครื่องสำอาง

ในครีมทำอะไร

Propylene Glycol ทำหน้าที่ อุ้มน้ำ (humectant) และ ตัวทำละลาย ช่วยละลายสารอื่นในสูตร ใช้คล้ายกลีเซอรีนในครีมทาผิว โทนเนอร์ ยาสีฟัน และผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกาย (COSMILE Europe · ATSDR)

คณะผู้เชี่ยวชาญ Cosmetic Ingredient Review (CIR) ของสหรัฐฯ ทบทวนข้อมูลแล้วสรุปว่า Propylene Glycol ใช้ได้ตามที่ใช้ในสูตรเครื่องสำอาง "เมื่อทำสูตรไม่ให้ระคายเคือง" (Fiume et al. 2012) ความเข้มข้นที่ใช้ต่างกันมาก ผลิตภัณฑ์ที่ทิ้งไว้บนผิวที่ใช้สูงสุดคือผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นใต้วงแขน 3–73% (Fiume et al. 2012)

ภาพจากคลิป: ฉลากตัวอย่าง Propylene Glycol Butylene Glycol Pentylene Glycol
ภาพจากคลิป (ฉลากตัวอย่าง): Propylene Glycol = อุ้มน้ำ + ช่วยละลายสารอื่น (COSMILE Europe) · Butylene Glycol และ Pentylene Glycol เป็นญาติ ไม่ใช่ตัวเดียวกัน

ข้อที่ควรรู้จริง: ระคายเคืองและแพ้

เรื่องที่ควรใส่ใจไม่ใช่น้ำยาหม้อน้ำ แต่คือผิวบางคนไม่ถูกกับมัน

  • ระคายเคืองได้: การสัมผัสผิวบ่อยๆ ทำให้ผิวระคายเคืองได้บ้าง (ATSDR) DermNet และงานทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2018 อธิบายว่ามันเป็นทั้ง สารระคายเคือง และสารก่อแพ้แบบอ่อน ซึ่งทำให้อ่านผลทดสอบแพ้ยากขึ้น (DermNet · McGowan et al. 2018 · บทคัดย่อ)
  • แพ้ไม่บ่อย: พบผลแพ้ในคนที่มาตรวจหาสาเหตุผื่นแพ้สัมผัสไม่เกินราว 3.5% (DermNet) ตัวเลขนี้เป็นของคนที่มีผื่นจนต้องไปตรวจ ไม่ใช่คนทั่วไป
  • อาจพบมากขึ้นในคนที่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือผิวที่มีผื่นอยู่ (DermNet)
  • ข้อมูลในรายงาน CIR: ผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นที่มี Propylene Glycol 73% ทำให้ผู้ทดสอบบางคนเกิดปฏิกิริยาซ้ำจนหยุดการทดสอบ และคณะผู้เชี่ยวชาญตั้งข้อสงสัยกับข้อสรุปของการทดสอบนั้น ขณะที่บทคัดย่อของรายงานสรุปว่าไม่พบการก่อแพ้ทางผิวหนังที่ความเข้มข้นที่ใช้กันจริง (Fiume et al. 2012) ความเข้มข้นและสูตรจึงมีผล
  • "สารก่อแพ้แห่งปี 2018": สมาคมผื่นแพ้สัมผัสอเมริกัน (ACDS) เลือก Propylene Glycol เป็นสารก่อแพ้แห่งปี 2018 (DermNet) บทความที่รายงานข่าวนี้ระบุว่ามันพบในของใช้จำนวนมาก และผลทดสอบแพ้แปลยาก (Contemporary Clinic · แหล่งทุติยภูมิ) การได้ตำแหน่งนี้ไม่ได้แปลว่าเป็นสารที่แพ้ง่ายที่สุด

ดูที่ฉลากยังไง

  • Propylene Glycol = ตัวที่พูดถึงในบทความนี้
  • Butylene Glycol = ญาติกัน ทำหน้าที่อุ้มน้ำ ตัวทำละลาย ปรับสภาพผิว และคุมความหนืด (COSMILE Europe)
  • Pentylene Glycol = ญาติอีกตัว ทำหน้าที่ปรับสภาพผิวและตัวทำละลาย (CosIng)
  • ญาติไม่ใช่ตัวเดียวกัน แต่ก็ไม่ได้แปลว่าใช้แทนกันได้เสมอ: DermNet ระบุว่าอนุพันธ์ของ Propylene Glycol อาจแพ้ข้ามกันได้ และยังต้องทดสอบเพิ่ม (DermNet) คนที่แพ้ Propylene Glycol จึงควรให้แพทย์แนะนำ ไม่ควรเดาเอง

ทริกคนขี้เกียจ

ภาพจากคลิป: ทริก แสบคันแดงซ้ำๆ หยุดใช้ ถ่ายรูปฉลาก ให้หมอทดสอบแพ้
ภาพจากคลิป: ทาแล้วแสบ คัน แดง ซ้ำๆ หยุดใช้ · ถ่ายรูปฉลากไว้ · ให้แพทย์ผิวหนังช่วยทดสอบแพ้ · ผิวปกติดี ไม่ต้องตัดทิ้งแค่เพราะชื่อ = คำแนะนำของช่อง
  1. ทาแล้วแสบ คัน แดง ซ้ำๆ หยุดใช้ตัวนั้นก่อน (คำแนะนำของช่อง)
  2. ถ่ายรูปฉลากเก็บไว้ เผื่อต้องให้แพทย์ดู (คำแนะนำของช่อง)
  3. ให้แพทย์ผิวหนังช่วยทดสอบแพ้ แทนการเดาจากชื่อสาร (คำแนะนำของช่อง)
  4. ผิวปกติดี ไม่ต้องตัดทิ้งแค่เพราะชื่อ ชื่อคล้ายกันไม่ได้แปลว่าผลเหมือนกัน สารตัวไหนและเท่าไหร่สำคัญกว่าชื่อ (คำแนะนำของช่อง)

แบบนี้ควรไปหาหมอ

  • ผื่น แดง คัน แสบ ขึ้นซ้ำๆ ในจุดที่ทาผลิตภัณฑ์ หรือไม่ดีขึ้นหลังหยุดใช้ ควรพบแพทย์ผิวหนัง การเลี่ยงสารที่แพ้คือหัวใจของการดูแล (DermNet)
  • ถ้ามีคนกลืนน้ำยาหม้อน้ำ ไม่ว่าสูตรไหน ให้รีบไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ทันทีแม้ยังไม่มีอาการ อย่าทำให้อาเจียนเอง และนำขวดหรือฉลากไปด้วย (หลักทั่วไป · สพฉ.) · ถ้าเด็กกลืนเครื่องสำอาง ปรึกษาศูนย์พิษวิทยา โรงพยาบาลรามาธิบดี สายด่วน 1367 (ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี)
  • บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย
เรื่องนี้ช่วยคุณได้ไหม?

ที่มา 14 รายการ

กดเข้าไปอ่านต้นฉบับได้ทุกรายการ · ตัวเลขทุกตัวในบทความมาจากรายการด้านล่าง · ถ้าหาต้นฉบับไม่เจอ เราไม่ใส่ตัวเลขนั้น

  • ATSDR (US CDC). ToxFAQs: Ethylene Glycol. wwwn.cdc.gov — ใช้ในน้ำยากันน้ำแข็งรถ เครื่องบิน เรือ · กลืนมากป่วยหนักหรือเสียชีวิต · ผลึกสะสมที่ไต
  • ATSDR (US CDC). ToxFAQs: Propylene Glycol. wwwn.cdc.gov — ใช้ทำน้ำยากันน้ำแข็ง · อุ้มน้ำในยา เครื่องสำอาง อาหาร · ต้องได้รับมากจึงเพิ่มกรด · ไม่เกิดผลึก · สัมผัสผิวบ่อยระคายได้
  • Schwarcz J. (2018). A Single Carbon Can Make All the Difference. McGill Office for Science and Society. mcgill.ca — คาร์บอนเกินมา 1 ตัว · กรดแลกติก vs กรดไกลโคลิก/ออกซาลิก · มีน้ำยาสูตร PG แต่แพงกว่า
  • The Basics of General, Organic, and Biological Chemistry, §14.6 Glycols and Glycerol (ตำราเปิด). saylordotorg.github.io — EG ส่วนผสมหลักของน้ำยาหม้อน้ำหลายสูตร · ออกซาเลตในไต · PG เป็นไพรูเวต
  • US 21 CFR 184.1666 Propylene glycol. law.cornell.edu — ชื่อเคมี 1,2-propanediol
  • Fiume MM, et al. (2012). Safety Assessment of Propylene Glycol, Tripropylene Glycol, and PPGs as Used in Cosmetics. Int J Toxicol 31(5 Suppl):245S–260S. journals.sagepub.com — หน้าที่ในเครื่องสำอาง · ใช้ได้ตามที่ใช้เมื่อทำสูตรไม่ให้ระคายเคือง · ระงับกลิ่น 3–73% · ข้อมูลการทดสอบบนผิว (เราอ่านจากบทคัดย่อและร่างรายงาน CIR)
  • COSMILE Europe. Propylene Glycol. cosmileeurope.eu — humectant · solvent · ใช้คล้ายกลีเซอรีน (เว็บของสมาคมอุตสาหกรรม)
  • COSMILE Europe. Butylene Glycol. cosmileeurope.eu — humectant · solvent · skin conditioning · viscosity controlling
  • CosIng (ผ่าน CosIng Checker). Pentylene Glycol. cosingchecker.com — skin conditioning · solvent (เว็บรวบรวมข้อมูลอิสระ)
  • DermNet (pro). Contact allergy to propylene glycol. pro.dermnetnz.org — สารก่อแพ้แบบอ่อนและสารระคาย · ไม่เกินราว 3.5% ในคนที่ตรวจผื่น · อาจพบมากขึ้นในผื่นภูมิแพ้/ผิวมีผื่น · อนุพันธ์อาจแพ้ข้าม · การเลี่ยงคือหัวใจ · ACDS Allergen of the Year 2018
  • McGowan MA, Scheman A, Jacob SE. (2018). Propylene Glycol in Contact Dermatitis: A Systematic Review. Dermatitis 29(1):6–12. experts.llu.edu — สารก่อแพ้แบบอ่อนและสารระคาย ทำให้ผลทดสอบแพ้สับสน (บทคัดย่อ)
  • Contemporary Clinic. And the Allergen Winner Is… Propylene Glycol. contemporaryclinic.com — รายงานการเลือกเป็นสารก่อแพ้แห่งปี 2018 · พบในของใช้จำนวนมาก · ผลทดสอบแพ้แปลยาก (นิตยสารเภสัชกร · แหล่งทุติยภูมิ)
  • สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.). niems.go.th — สายด่วนแจ้งเหตุเจ็บป่วยฉุกเฉิน 1669
  • ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. อินโฟกราฟิกความรู้เรื่องพิษ. rama.mahidol.ac.th — ปรึกษาศูนย์พิษวิทยาทางสายด่วน 1367

สินค้าที่เราคัดสำหรับเรื่องนี้ กำลังคัด

หัวข้อนี้ยังไม่มีสินค้าที่ผ่านเกณฑ์ เราไม่เอาตัวคะแนนต่ำมาใส่ให้ครบ · เมื่อมี จะคัดจากส่วนผสม เลขจดแจ้ง อย. และรีวิว 1–2 ดาว ตามเกณฑ์ที่เปิดเผยไว้ ไม่ได้คัดจากค่าคอม

ระหว่างนี้ ใช้ดูฉลากยังไงด้านบนเลือกตัวที่มีอยู่แล้วได้เลย

#Propylene Glycol#Ethylene Glycol#Butylene Glycol#ผิวแพ้ง่าย#อ่านฉลาก
ตรวจความถูกต้อง: ข้อความในคลิปผ่านตรวจ 2 ชั้นแล้ว (4–5 พ.ย. 2569) · ส่วนที่เพิ่มในบทความผ่านตรวจอิสระ 2 ชั้น ข้อเท็จจริง + ถ้อยคำตามกฎ อย. และแก้ตามผลตรวจแล้ว (5 พ.ย. 2569) · ภาพประกอบเป็นภาพจำลองเพื่อให้เข้าใจกลไก ไม่ใช่สัดส่วนจริง · คำที่ใช้บนเว็บอยู่ในกรอบประกาศ อย. เรื่องการโฆษณาเครื่องสำอาง · ไม่มีคุกกี้ ไม่ระบุตัวตนคนอ่าน

อ่านต่อเรื่องใกล้กัน

"ไม่มีพาราเบน" ปลอดภัยกว่าจริงเหรอ?ไม่เสมอไป · ครีมที่มีน้ำต้องมีระบบกันเสีย และสารที่ใช้แทนบางตัวแพ้ง่ายกว่าพาราเบนเสียอีก
ซิลิโคนอุดตันรูขุมขน จริงเหรอ?เท่าที่ค้น ยังไม่เจองานวิจัยที่พบว่าไดเมทิโคนทำให้อุดตัน · เป็นฟิล์มบางที่ไอน้ำยังผ่านได้
ฉลากเขียน "ไม่มีแอลกอฮอล์" แต่มี Cetyl Alcohol หลอกกันเหรอ?ไม่ได้หลอก · "Alcohol" เฉยๆ บนฉลากหมายถึงเอทานอล ส่วนเซทิลเป็นแอลกอฮอล์สายยาว เนื้อเป็นไข