กันแดดเคมี กับมิเนอรัล อันไหนกันได้ดีกว่า?
สรุป 30 วินาที
- คำตอบสั้นๆ: เสมอครับ ถ้าค่า SPF และ PA บนฉลากเท่ากัน (การตัดสินของช่อง จากค่าที่ฉลากบอก) ขวดที่ใช่คือขวดที่เราทาได้พอทุกวัน
- "มิเนอรัลเป็นกระจกสะท้อนแดด" ไม่ตรงกับผลวัด ผงซิงค์ออกไซด์และไทเทเนียมไดออกไซด์สะท้อนยูวีเฉลี่ยแค่ราว 4–5% ที่เหลือส่วนใหญ่ถูกดูดกลืนไว้ เหมือนกันแดดเคมี
- สิ่งที่มันสะท้อนเยอะจริงคือ แสงที่ตามองเห็น (สูงถึงราว 60%) คราบขาวบนหน้ามาจากตรงนี้
- เลือกจากผิว: แพ้ง่ายเริ่มจากมิเนอรัลไม่มีน้ำหอม ไม่ชอบคราบขาวเลือกแบบเคมีหรือมิเนอรัลแบบมีสี ทุกแบบแพ้ได้ ขวดใหม่ทาทดสอบที่ท้องแขนก่อน
คลิป 55 วินาที จากซีรีส์ "อันไหนดี พี่เลซ?" ตอน 1 · บทความด้านล่างขยายความจากคลิปพร้อมที่มา
มิเนอรัลสะท้อนแดดเหมือนกระจก จริงเหรอ
ประโยคที่ได้ยินกันบ่อยคือ "กันแดดเคมีดูดซับยูวี ส่วนมิเนอรัลสะท้อนยูวีออกไปเหมือนกระจก" ฟังแล้วเหมือนมิเนอรัลเป็นเกราะที่เหนือกว่า
ผลวัดในแล็บบอกอีกอย่าง งานของ Cole et al. 2016 เอาผงซิงค์ออกไซด์ (ZnO) และไทเทเนียมไดออกไซด์ (TiO2) วัดด้วยทรงกลมรวมแสงในห้องทดลอง พบว่าในช่วงยูวี ผงแร่ทั้งสองชนิดสะท้อนหรือกระเจิงออกเฉลี่ยแค่ราว 4–5% ผู้เขียนเทียบว่าถ้าป้องกันด้วยการสะท้อนอย่างเดียว จะได้ค่าไม่ถึง SPF 2 ด้วยซ้ำ การป้องกันเกือบทั้งหมดจึงมาจากการดูดกลืนยูวีไว้ในชั้นครีม ซึ่งเป็นวิธีเดียวกับกันแดดเคมี
ข้อจำกัดของงานนี้คือ วัดกับผงแร่ในห้องทดลอง ไม่ได้วัดกับสูตรที่ขายจริง และผู้เขียน 2 ใน 3 คนสังกัดบริษัทผู้ผลิตเครื่องสำอาง ซึ่งเป็นผู้ให้ทุนงานนี้ด้วย (บทคัดย่อฉบับที่ประชุม JAAD 2016) แต่ปลายปี 2025 นักเคมีจากมหาวิทยาลัยนิวเซาท์เวลส์ (UNSW) ที่วัดกันแดดขายจริงด้วยตัวเองก็สรุปในทางเดียวกันว่า ทั้งสารกรองแบบแร่และแบบอินทรีย์ทำงานด้วยการดูดกลืนยูวีเป็นหลัก (UNSW 2025 บทความอธิบาย ยังไม่ใช่งานที่ผ่านการตรวจทาน)
ประเด็นสำคัญ: ทั้งสองแบบเป็น "ฟองน้ำซับยูวี" ต่างกันที่ฟองน้ำทำจากโมเลกุลอินทรีย์ หรือผลึกแร่
แล้วคราบขาวมาจากไหน
ถ้ามิเนอรัลไม่ได้สะท้อนยูวี ทำไมทาแล้วหน้าขาวเป็นคราบ คำตอบอยู่ในงานเดียวกัน ผลึกแร่ดูดกลืนได้เฉพาะแสงที่มีพลังงานสูงพออย่างยูวี ส่วนแสงที่คลื่นยาวกว่านั้น คือยูวีเอช่วงปลายและแสงที่ตามองเห็น ผลึกแร่ดูดกลืนไม่ได้ จึงเด้งหรือกระเจิงออกมา สูงถึงราว 60% (Cole et al. 2016) แสงขาวที่เด้งกลับเข้าตาเราคือคราบขาวนั่นเอง (ในคลิปพูดว่าราว 30–60%)
พูดอีกแบบคือ คราบขาวเป็นหลักฐานว่ามิเนอรัลสะท้อนแสงที่ไม่ใช่ยูวี ส่วนยูวีที่เราอยากกันกลับถูกซับไว้ในชั้นครีมเกือบทั้งหมด
เคมีกับมิเนอรัล ต่างกันตรงไหนจริงๆ
ในเมื่อกลไกหลักเหมือนกัน ความต่างที่เหลือจึงอยู่ที่ ตัวสาร และ ผิวของเรา
ด้านกฎหมาย ไทยใช้รายการสารป้องกันแสงแดดตามอาเซียน ซึ่งกำหนดเพดานซิงค์ออกไซด์และไทเทเนียมไดออกไซด์ (รวมแบบนาโน) ไว้ที่ไม่เกิน 25% และห้ามใช้ซิงค์ออกไซด์ (ทั้งแบบธรรมดาและนาโน) กับไทเทเนียมไดออกไซด์แบบนาโน ในผลิตภัณฑ์ที่อาจถูกสูดเข้าปอด (ASEAN Cosmetic Directive ภาคผนวก VII) ส่วนสารกรองอินทรีย์แต่ละตัวก็มีเพดานของตัวเอง ทุกสูตรที่จดแจ้งถูกต้องจึงอยู่ในกรอบเดียวกัน ฝั่งสหรัฐ FDA เสนอให้ซิงค์ออกไซด์และไทเทเนียมไดออกไซด์เป็นสารที่ "ยอมรับโดยทั่วไปว่าปลอดภัยและได้ผล" ส่วนสารอินทรีย์ 12 ตัวระบุว่า "ข้อมูลยังไม่พอ" และเขียนกำกับชัดว่า ไม่ได้เป็นข้อสรุปว่าสารเหล่านั้นไม่ปลอดภัย (US FDA Q&A 2026)
ด้านการแพ้ ข้อมูลจากกลุ่มแพทย์ผิวหนังอเมริกาเหนือ (NACDG) ในผู้ป่วยที่ถูกส่งมาทดสอบแพ้แบบแปะ 23,908 คน (ปี 2001–2010) พบว่ามีราว 0.9% ที่กันแดดเป็นต้นเหตุ และสารที่พบบ่อยที่สุดในกลุ่มนี้คือสารกรองอินทรีย์ benzophenone-3 (Warshaw et al. 2013) ตัวเลขนี้มาจากผู้ป่วยที่มีปัญหาผิวจนต้องตรวจ ไม่ใช่อัตราแพ้ของคนทั่วไป แต่สอดคล้องกับหลักทั่วไปของสมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกา (AAD) ที่ให้คนผิวแพ้ง่ายเริ่มจากกันแดดมิเนอรัล (AAD Sunscreen FAQs)
| สถานการณ์ | ตัวเลือกที่ช่องแนะนำให้เริ่ม | เหตุผล |
|---|---|---|
| ผิวแพ้ง่าย เคยแพ้กันแดด | มิเนอรัล ไม่มีน้ำหอม | หลักทั่วไปของ AAD · ข้อมูลผู้ป่วยทดสอบแปะพบสารอินทรีย์บางตัวเป็นต้นเหตุบ่อยกว่า |
| ไม่ชอบคราบขาว ผิวสีเข้ม | เคมี หรือมิเนอรัลแบบมีสี | ผลึกแร่สะท้อนแสงที่มองเห็นได้สูงถึงราว 60% สีในสูตรช่วยกลบ |
| ไม่แน่ใจ | ขวดไหนก็ได้ที่ค่าบนฉลากเท่ากัน | การป้องกันตามฉลากใกล้เคียงกัน · เลือกจากเนื้อที่ทาได้พอทุกวัน |
สองข้อที่ต้องย้ำ หนึ่ง "มิเนอรัล" ไม่ได้แปลว่าไม่แพ้ เพราะน้ำหอมหรือสารกันเสียในสูตรก็ทำให้แพ้ได้ สอง งานของ UNSW ยังพบว่าในกันแดดที่ขึ้นทะเบียนในออสเตรเลียและระบุสารกันแดดเฉพาะแร่ 143 ตัว มีอย่างน้อย 48 ตัวที่ใส่ส่วนผสมอื่นซึ่งดูดกลืนยูวีได้แรงโดยไม่ได้นับเป็นสารกันแดด (UNSW 2025) คนที่แพ้สารอินทรีย์จึงควรอ่านรายการส่วนผสมทั้งหมด ไม่ใช่แค่คำว่ามิเนอรัลหน้าขวด
ดูที่ฉลากยังไง
- ค่ากันแดด ดู SPF (กันยูวีบี) และ PA หรือข้อความ "ป้องกันยูวีเอ" ก่อน ค่าสูงสุดที่ฉลากในไทยใช้ได้คือ SPF 50+ และกฎอาเซียนห้ามอ้างว่ากัน 100% หรือไม่ต้องทาซ้ำ (ASEAN Sunscreen Labeling Guideline 2015)
- มิเนอรัล หาคำว่า Zinc Oxide และ/หรือ Titanium Dioxide ในรายการส่วนผสม
- เคมี ชื่อที่พบบ่อย เช่น Avobenzone (Butyl Methoxydibenzoylmethane), Octocrylene, Homosalate, Ethylhexyl Methoxycinnamate, Bemotrizinol (Bis-Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine), Benzophenone-3 (Oxybenzone)
- สูตรผสม หลายขวดมีทั้งสองแบบ ไม่แปลก และไม่ได้ด้อยกว่า
- น้ำหอม ถ้าผิวแพ้ง่าย ดู Fragrance / Parfum ท้ายรายการด้วย
ทริกคนขี้เกียจ
- ทากันแดดเป็นขั้นสุดท้ายของสกินแคร์ แล้วไปแต่งตัว หลักทั่วไปของ AAD และ US FDA คือทาก่อนออกแดดราว 15 นาที (AAD · US FDA) แต่งตัวเสร็จก็พอดี การเรียงลำดับแบบนี้เป็นคำแนะนำของช่อง
- ไม่ต้องรอ "ให้เคมีทำงาน" การรอ 15 นาทีใช้กับทุกขวด เพราะเป็นการรอให้ฟิล์มแห้งและเรียบ ห้องแล็บที่ทดสอบ SPF ตามมาตรฐาน ISO 24444 ก็ทาแล้วรอ 15–30 นาทีก่อนฉายแสงทุกสูตร (โปรโตคอล Eurofins) และ UNSW วัดพบว่าค่า SPF เพิ่มขึ้นหลังกันแดดแห้ง (UNSW 2025)
- ขวดใหม่ ทาทดสอบที่ท้องแขนก่อน วิธีของ AAD คือทาจุดขนาดเหรียญที่ท้องแขน วันละ 2 ครั้ง ราว 7–10 วัน ถ้าไม่แดง ไม่คัน ค่อยใช้กับหน้า (AAD)
- อยู่กลางแดดนาน ทาซ้ำราวทุก 2 ชั่วโมง หรือทันทีหลังเหงื่อออกมากหรือว่ายน้ำ (AAD)
แบบนี้ควรไปหาหมอ
- ทากันแดดแล้ว แสบ แดง คัน หรือเป็นผื่นซ้ำๆ โดยเฉพาะบริเวณที่โดนแดด อาจเป็นการแพ้สัมผัสหรือแพ้แสงจากสารบางตัว แพทย์ผิวหนังทดสอบแปะเพื่อหาตัวที่แพ้ได้
- ผิวไหม้แดดจนพอง หรือมีไข้ หนาวสั่น หลังอยู่กลางแดด
- บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย
ที่มา 12 รายการ
กดเข้าไปอ่านต้นฉบับได้ทุกรายการ · ตัวเลขทุกตัวในบทความมาจากรายการด้านล่าง · ถ้าหาต้นฉบับไม่เจอ เราไม่ใส่ตัวเลขนั้น
- Cole C, Shyr T, Ou-Yang H. (2016). Metal oxide sunscreens protect skin by absorption, not by reflection or scattering. Photodermatol Photoimmunol Photomed 32(1):5–10. PMID 26431814. europepmc.org (ระเบียน) — สะท้อนยูวีเฉลี่ย 4–5% (น้อยกว่า SPF 2) · ยูวีเอช่วงปลายและแสงที่มองเห็นสะท้อนสูงถึง 60% · ผงแร่ในห้องทดลอง
- Cole C, et al. (2016). Metal oxide sunscreens protect skin primarily by absorption, not by reflection or scattering (บทคัดย่อที่ประชุม). J Am Acad Dermatol 74(5 Suppl 1):AB227. em-consulte.com — ระบุผู้ให้ทุนเป็นบริษัทผู้ผลิตเครื่องสำอาง
- Wang A, Beves J, Schmidt T. (2025). Mineral vs chemical sunscreens: the difference is smaller than you think. UNSW Newsroom (ลงซ้ำจาก The Conversation, 1 ธ.ค. 2025). unsw.edu.au — ทั้งสองแบบดูดกลืนเป็นหลัก · 48 จาก 143 สูตร "แร่ล้วน" มีสารดูดกลืนยูวีอื่น · SPF เพิ่มหลังแห้ง · บทความอธิบาย ไม่ใช่งานผ่านการตรวจทาน
- US FDA (2026). Questions and Answers: FDA posts deemed final order and proposed order for over-the-counter sunscreen (อัปเดต 10 ก.ย. 2026). fda.gov — ZnO/TiO2 เสนอเป็น GRASE · สารอินทรีย์ 12 ตัว "ข้อมูลไม่พอ" ไม่ใช่ข้อสรุปว่าไม่ปลอดภัย
- ASEAN Cosmetic Directive, Annex VII (List of UV filters) ฉบับ 12 ธ.ค. 2025. asean.org — ZnO, ZnO nano, TiO2, TiO2 nano สูงสุด 25% · ZnO, ZnO nano และ TiO2 nano ห้ามใช้ในผลิตภัณฑ์ที่อาจสูดเข้าปอด
- Warshaw EM, et al. (2013). Patch test reactions associated with sunscreen products and the importance of testing to an expanded series: NACDG data, 2001 to 2010. Dermatitis 24(4):176–182. ohsu.elsevierpure.com — 219 จาก 23,908 คน (0.9%) · benzophenone-3 พบบ่อยที่สุด · ผู้ป่วยที่ส่งตรวจ
- American Academy of Dermatology. Sunscreen FAQs (อัปเดต 11 ก.พ. 2025). aad.org — มิเนอรัลสำหรับผิวแพ้ง่าย · ทา 15 นาทีก่อนออกแดด · ทาซ้ำราวทุก 2 ชม.
- American Academy of Dermatology. How to apply sunscreen. aad.org — ราว 15 นาที · ทาซ้ำทุก 2 ชม. และทันทีหลังว่ายน้ำหรือเหงื่อออก
- US FDA. Sunscreen: How to Help Protect Your Skin from the Sun (อัปเดต 16 ต.ค. 2026). fda.gov — ทา 15 นาทีก่อนออกแดด · ทาซ้ำอย่างน้อยทุก 2 ชม.
- Eurofins Dermatest. SPF testing protocol according to ISO 24444. eurofins.com — ทา 2.0 มก./ตร.ซม. · รอแห้ง 15–30 นาทีก่อนฉายยูวี
- American Academy of Dermatology. How to test skin care products. aad.org — ทาจุดขนาดเหรียญที่ท้องแขน วันละ 2 ครั้ง 7–10 วัน
- ASEAN Sunscreen Labeling Guideline Rev01 (2015). hsa.gov.sg — ห้ามอ้างกัน 100% · ห้ามอ้างไม่ต้องทาซ้ำ · SPF เกิน 50 ติดฉลาก "SPF 50+"
สินค้าที่เราคัดสำหรับเรื่องนี้ กำลังคัด
ระหว่างนี้ ใช้ดูฉลากยังไงด้านบนเลือกตัวที่มีอยู่แล้วได้เลย
อ่านต่อเรื่องใกล้กัน
