สเปรย์กันแดด พ่นแป๊บเดียวก็พอเหรอ?
สรุป 30 วินาที
- คำตอบสั้นๆ: ไม่พอครับ ตามข้อมูลที่เรามี เราเลือกครีมเป็นตัวหลักแบบระมัดระวัง (การตัดสินของช่อง ไม่ใช่ผลเปรียบเทียบโดยตรง) สององค์กรของออสเตรเลียก็แนะนำครีมหรือโลชั่นแทนสเปรย์กระป๋อง
- ปัญหาของสเปรย์คือดูยากว่าออกมาพอหรือยัง ในแล็บที่จำลองลมเบาถึงปานกลาง สเปรย์กระป๋อง 5 ยี่ห้อ ปริมาณที่เก็บได้ลดลงราว 28–93%
- แม้ไม่มีลม ยังต้องพ่นราว 7–18 วินาทีต่อแขนหรือขาหนึ่งข้าง กว่าจะได้ราว 5 กรัม ถ้าลมปานกลาง นานได้ถึง 250 วินาที
- ทริก: พ่นในที่โล่งไม่มีลม ห่างไฟ · หน้ากับเด็ก พ่นใส่มือก่อนแล้วค่อยทา · ตัวกับแขน พ่นจนผิวเงาแล้วลูบให้ทั่ว
คลิป 55 วินาที จากซีรีส์ "อันไหนดี พี่เลซ?" ตอน 4 · บทความด้านล่างขยายความจากคลิปพร้อมที่มา
ทำไมสเปรย์ถึงดูยากว่าพอหรือยัง
ครีมบีบออกมาเห็นกอง ทาแล้วรู้ว่าตรงไหนทาแล้ว ส่วนสเปรย์ออกมาเป็นละอองที่มองแทบไม่เห็น สมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกา (AAD) จึงระบุว่าสเปรย์ทำให้รู้ยากว่าใช้พอแล้วหรือยัง (AAD Sunscreen FAQs) และละอองที่เบาพอจะลอยได้ ก็เบาพอจะถูกลมพัดไปที่อื่น
หน่วยงานรังสีของออสเตรเลีย (ARPANSA) ร่วมกับมหาวิทยาลัยกริฟฟิธทดสอบสเปรย์กระป๋อง 5 ยี่ห้อ (SPF 50 หรือ 50+ ที่ขายในออสเตรเลีย) ในแล็บที่ใช้พัดลมจำลองลม โดยพ่นใส่กรวยเก็บที่ห่างจากหัวฉีด 12.5 เซนติเมตร แล้วชั่งน้ำหนักที่เก็บได้ เทียบกับตอนไม่มีลม (ARPANSA/Hacker 2021)
| ลม | ปริมาณที่เก็บได้ลดลง (5 ยี่ห้อ) |
|---|---|
| 10 กม./ชม. (ลมเบา ตามเกณฑ์กรมอุตุฯ ออสเตรเลีย) | ราว 32–79% |
| 20 กม./ชม. (ลมปานกลาง) | ราว 28–93% |
ข้อจำกัดที่รายงานบอกเอง คือวัดปริมาณที่ตกลงกรวย ไม่ได้วัดบนผิวคน ไม่ได้วัดค่า SPF และทดสอบเฉพาะสเปรย์แบบกระป๋องอัดแก๊ส ไม่มีข้อมูลสเปรย์แบบปั๊ม ผู้วิจัยระบุว่าลมระดับ 10–20 กม./ชม. พบราว 69–95% ของเวลา 9–16 น. ที่ชายหาดในออสเตรเลีย (Griffith News 2022) ข้อมูลลมในไทยยังไม่มี ผลนี้ทำให้ ARPANSA และสภามะเร็งออสเตรเลีย (Cancer Council) ออกมาแนะนำอย่างหนักแน่นให้ใช้โลชั่นหรือครีมแทนสเปรย์กระป๋อง (ARPANSA · Cancer Council Australia 2022)
ต้องพ่นนานแค่ไหน
ในรายงานเดียวกัน ผู้วิจัยจับเวลาว่าต้องกดหัวฉีดนานเท่าไรจึงได้เนื้อกันแดดราว 5 กรัมต่อแขนหรือขาหนึ่งข้าง (ปริมาณที่ใช้ทดสอบ) ผลคือ ไม่มีลม 7–18 วินาที แล้วแต่ยี่ห้อ และลมปานกลาง 10–250 วินาที ตัวที่นานสุดต้องกดต่อเนื่องกว่า 4 นาทีต่อแขนเดียว (ARPANSA/Hacker 2021) นี่คือเหตุผลที่ "ฟุ่บเดียว" ไม่พอ
เทียบกับปริมาณที่ควรใช้ AAD ระบุว่าผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ต้องใช้กันแดดอย่างน้อยราว 1 ออนซ์ หรือประมาณเต็มแก้วช็อต สำหรับผิวส่วนที่เสื้อผ้าไม่ปิด และกระป๋องสเปรย์ขนาด 6 ออนซ์ทั่วไปจึงใช้ได้ราว 6 ครั้ง (AAD) ถ้ากระป๋องเดียวใช้ได้เป็นเดือน แปลว่าแต่ละครั้งพ่นน้อยกว่าที่ควร (ข้อสังเกตของช่อง) และอย่าลืมว่าน้ำหนักในกระป๋องรวมแก๊สขับดันอยู่ด้วย เนื้อกันแดดจริงจึงน้อยกว่าตัวเลขบนกระป๋อง (ARPANSA/Hacker 2021)
ประเด็นสำคัญ: ปัญหาของสเปรย์อยู่ที่ปริมาณที่ลงถึงผิว ไม่ได้อยู่ที่ตัวสารกันแดด พ่นให้พอและลูบให้ทั่ว สเปรย์ก็ใช้ได้
ข้อควรระวังที่คนไม่ค่อยรู้
หน้าและการหายใจ US FDA ระบุว่าห้ามพ่นสเปรย์ใส่หน้าโดยตรง (US FDA) และ AAD ย้ำว่าอย่าสูดละอองเข้าไป อย่าพ่นใกล้หน้าหรือปาก (AAD) ส่วนสารกรองแบบแร่ที่ใครว่าอ่อนโยน พอเป็นสเปรย์กลับต้องระวังเป็นพิเศษ กฎอาเซียนที่ไทยใช้ตามและกฎยุโรปห้ามใช้ซิงค์ออกไซด์ (ทั้งแบบธรรมดาและนาโน) และไทเทเนียมไดออกไซด์แบบนาโน ในผลิตภัณฑ์ที่อาจทำให้ปอดของผู้ใช้ได้รับจากการสูดดม (ASEAN Annex VII · EU Reg. 2016/621 · EU Reg. 2016/1143) เพราะคณะกรรมการวิทยาศาสตร์ของสหภาพยุโรปเห็นว่าซิงค์ออกไซด์นาโนในสเปรย์ "ยังถือว่าปลอดภัยไม่ได้" แม้แบบทาจะไม่พบว่าทะลุผิว (SCCS 2012)
ไฟ สเปรย์หลายสูตรมีแอลกอฮอล์หรือแก๊สที่ติดไฟได้ FDA ระบุว่าผลิตภัณฑ์แบบนี้ต้องมีคำเตือนบนฉลาก (US FDA) และ AAD ให้อยู่ห่างเตาย่าง เทียน เปลวไฟ ไม่พ่นขณะสูบบุหรี่ และรอให้แห้งก่อนเข้าใกล้ไฟ (AAD)
เรื่องเบนซีนปี 2021 ข่าวที่หลายคนจำได้คือห้องแล็บเอกชนในสหรัฐตรวจกันแดด 294 ล็อตจาก 69 บริษัท พบเบนซีนใน 78 ล็อต มีทั้งสเปรย์ เจล และโลชั่น (Valisure 2021 หน้าเว็บของบริษัทผู้ตรวจเอง) ตามมาด้วยการเรียกคืนสเปรย์กระป๋องบางรายการในสหรัฐ FDA อธิบายว่าเบนซีนไม่ได้ถูกใส่เป็นส่วนผสม การปนเปื้อนอาจมากับส่วนผสมไม่ออกฤทธิ์ เช่น แก๊สขับดันไอโซบิวเทนในสเปรย์ กำหนดให้ผู้ผลิตไม่ปล่อยล็อตที่มีเกิน 2 ส่วนในล้านส่วน และยังแนะนำให้ใช้กันแดดต่อ เว้นแต่ผลิตภัณฑ์ที่ถูกเรียกคืน (US FDA benzene FAQ) ข้อมูลทั้งหมดนี้เป็นของสหรัฐ ไม่ได้บอกว่าสเปรย์ทุกกระป๋องมีปัญหา
ใช้ยังไง
- ดูชนิด "สเปรย์กระป๋องอัดแก๊ส" (aerosol) ละอองเล็ก ปลิวง่าย ส่วน "สเปรย์ปั๊ม" ละอองใหญ่กว่า แต่ยังไม่มีงานวัดเรื่องลม
- ดูคำเตือนติดไฟ บนกระป๋อง ถ้ามี ให้ใช้ห่างไฟและรอแห้ง
- ดูสารกรอง ถ้าเป็นสเปรย์ที่มี Zinc Oxide / Titanium Dioxide ให้พ่นใส่มือก่อนทุกครั้ง ไม่พ่นในอากาศรอบตัว
- ค่ากันแดด SPF และ PA บนฉลากใช้ตีความเหมือนครีม คือวัดตอนทา 2 มก./ตร.ซม. ค่าสูงสุดบนฉลากไทยคือ SPF 50+ และห้ามอ้างกัน 100% หรือไม่ต้องทาซ้ำ (ASEAN Sunscreen Labeling Guideline 2015)
ทริกคนขี้เกียจ
- พ่นในที่โล่งที่ไม่มีลม ห่างไฟ AAD แนะนำให้เลี่ยงวันลมแรง ส่วน "ที่โล่ง ไม่มีลม" เป็นคำแนะนำของช่องที่ต่อจากผลทดลองลม (AAD)
- หน้ากับเด็ก พ่นใส่มือก่อน แล้วค่อยทา ตามคำแนะนำ AAD และข้อห้ามของ FDA เรื่องพ่นใส่หน้าโดยตรง (AAD · US FDA)
- ตัวกับแขน พ่นจนผิวเงาแล้วลูบให้ทั่ว AAD ใช้คำว่าพ่นจนผิวเป็นเงาแล้วลูบ เพื่อเก็บช่องว่างระหว่างละออง (AAD)
- กลั้นหายใจตอนพ่น เป็นคำแนะนำของช่อง ที่สอดคล้องกับข้อห้ามสูดดมของ AAD
- อยู่กลางแดดนาน ทาซ้ำราวทุก 2 ชั่วโมง หรือหลังว่ายน้ำ เหงื่อออก (US FDA) สเปรย์สะดวกสำหรับเติมแขนขาระหว่างวัน แต่ตอนเช้าให้ครีมเป็นฐาน
แบบนี้ควรไปหาหมอ
- ไอ แน่นหน้าอก หรือหายใจลำบาก หลังสูดละอองสเปรย์ โดยเฉพาะในเด็กเล็กหรือคนที่เป็นหอบหืด
- ผิวบวมแดง พอง หรือเจ็บมาก หลังสเปรย์ไปโดนความร้อนหรือเปลวไฟ ให้ล้างด้วยน้ำสะอาดแล้วไปพบแพทย์
- บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย
ที่มา 14 รายการ
กดเข้าไปอ่านต้นฉบับได้ทุกรายการ · ตัวเลขทุกตัวในบทความมาจากรายการด้านล่าง · ถ้าหาต้นฉบับไม่เจอ เราไม่ใส่ตัวเลขนั้น
- Hacker E. (2021). Testing Aerosol Sunscreen Products: exploring the impact of wind on the application of sunscreen. Griffith University สำหรับ ARPANSA, พ.ย. 2021. arpansa.gov.au (PDF) — 5 ยี่ห้อ · กรวยห่าง 12.5 ซม. · ลม 0/10/20 กม./ชม. · ลดลง 32–79% และ 28–93% · 5 ก./แขนขา: ไม่มีลม 7–18 วิ ลมปานกลาง 10–250 วิ · ไม่ได้วัดบนผิว
- ARPANSA. Aerosol sunscreens inadequate for UV coverage. arpansa.gov.au — แนะนำครีมหรือโลชั่นแทนสเปรย์กระป๋อง
- Cancer Council Australia (13 ก.พ. 2022). Cancer Council strongly urges Australians against aerosol sunscreens. cancer.org.au — "strongly urge" ให้ใช้โลชั่นและครีม · ถึง 250 วินาทีต่อแขนขา
- Griffith News (16 ก.พ. 2022). Researchers put aerosol sunscreens to the test. news.griffith.edu.au — ลม 10–20 กม./ชม. พบ 69–95% ของเวลา 9–16 น. ที่ชายหาดออสเตรเลีย
- American Academy of Dermatology. How to use stick and spray sunscreens. aad.org — อย่างน้อยราว 1 ออนซ์ (แก้วช็อต) สำหรับผิวที่เสื้อผ้าไม่ปิด · กระป๋อง 6 ออนซ์ ≈ 6 ครั้ง · พ่นจนเงาแล้วลูบ · พ่นใส่มือก่อนทาหน้า · ไม่สูดดม · เลี่ยงวันลมแรง · ห่างไฟ
- American Academy of Dermatology. Sunscreen FAQs (อัปเดต 11 ก.พ. 2025). aad.org — สเปรย์รู้ยากว่าใช้พอหรือยัง
- US FDA. Sunscreen: How to Help Protect Your Skin from the Sun (อัปเดต 16 ต.ค. 2026). fda.gov — ห้ามพ่นใส่หน้าโดยตรง · สเปรย์บางตัวมีส่วนผสมติดไฟ ต้องมีคำเตือน · ทาซ้ำอย่างน้อยทุก 2 ชม. · มีการเรียกคืนสเปรย์บางรายการเพราะเบนซีน
- US FDA (12 มี.ค. 2025). Frequently Asked Questions on Benzene Contamination in Drugs. fda.gov — ปนเปื้อนผ่านส่วนผสมไม่ออกฤทธิ์ เช่น ไอโซบิวเทน · เกณฑ์ 2 ppm · ยังแนะนำให้ใช้กันแดด ยกเว้นที่ถูกเรียกคืน
- Valisure (25 พ.ค. 2021). FDA Citizen Petition #5: Benzene in Sunscreen Products. valisure.com — 294 ล็อต 69 บริษัท · พบ 78 ล็อต · สเปรย์ เจล โลชั่น · หน้าเว็บของแล็บเอกชนผู้ตรวจ
- ASEAN Cosmetic Directive, Annex VII (List of UV filters) ฉบับ 12 ธ.ค. 2025. asean.org — ZnO, ZnO nano, TiO2 nano: ห้ามใช้ในผลิตภัณฑ์ที่อาจทำให้ปอดได้รับจากการสูดดม
- Commission Regulation (EU) 2016/621 — ซิงค์ออกไซด์ (ธรรมดาและนาโน) สูงสุด 25% และเงื่อนไขห้ามสูดดม. legislation.gov.uk
- Commission Regulation (EU) 2016/1143 — ไทเทเนียมไดออกไซด์นาโน สูงสุด 25% และเงื่อนไขห้ามสูดดม. legislation.gov.uk
- SCCS (2012), สรุปฉบับประชาชนโดยคณะกรรมาธิการยุโรป. Zinc oxide (nano form). ec.europa.eu — แบบทา ≤25% ไม่น่ามีความเสี่ยง · ไม่พบการทะลุผิว · ในสเปรย์ "ยังถือว่าปลอดภัยไม่ได้"
- ASEAN Sunscreen Labeling Guideline Rev01 (2015). hsa.gov.sg — SPF 50+ · ห้ามอ้างกัน 100% · ห้ามอ้างไม่ต้องทาซ้ำ
สินค้าที่เราคัดสำหรับเรื่องนี้ กำลังคัด
ระหว่างนี้ ใช้ใช้ยังไงด้านบนเลือกตัวที่มีอยู่แล้วได้เลย
อ่านต่อเรื่องใกล้กัน
